“Kentin doÄŸal ve tarihi dokusunu hiçe sayan; yalnızca betonlaÅŸmayı destekleyen imar yönetmeliklerine, “Peyzaj” kavramını hiçe sayarak, bizi Antalya sıcağına mahkum eden planlamalara” hayır diyen PMO BaÅŸkanı Akçalı, “Antalya’da yaÅŸayan peyzaj mimarları olarak, kentimizde var olmak için her yolu deneyeceÄŸiz: Antalya’nın her “cm²” si için peyzaj projesi istiyorum!” sloganını dile getirdi.
Peyzaj Mimarlar Odası BaÅŸkanı Teoman Akçalı, ÅŸunları söyledi: KentleÅŸme / yerleÅŸmelerde, kentlerin geliÅŸimine baktığınızda ve sorunları tartışmaya açtığınızda herkesin birleÅŸtiÄŸi tek konu olacaktır: “Çarpık KentleÅŸme”
Çarpık kentleÅŸmenin ne olduÄŸunu açtığımızda ise, plansız, denetimsiz yapılaÅŸma ve kentin tüm biyosfer alanları dediÄŸimiz vadileri, akarsuları, dereleri istilası olarak söyleyebiliriz.
BilindiÄŸi gibi insanlık tarihine baktığımızda yerleÅŸimlerin büyük bir çoÄŸunluÄŸunun su kenarlarında olduÄŸu görülür. Çünkü su yaÅŸamdır, yaÅŸamın devamlılığıdır. Ama maalesef kontrolsüz nüfus artışı, ekonomik nedenlerle gerçekleÅŸen kontrolsüz göç artışı ile bugün gelinen nokta kentlerin plansız yapılaÅŸmasına, sosyo-politik nedenlerle denetim yapılaÅŸmasına neden olmuÅŸtur.
Tüm bunların beraberinde planlama ilkelerindeki ilkesizlik, yaÅŸamsal deÄŸerlerin metaya döndürülmesi ve sermayenin rant baskısı planlama ilkelerinde kamu yararı ve halkın yararı ilkelerinin önüne geçiyor olması özellikle son yıllarda merkezi ve yerel yönetimlerin “kaynak” olarak toprağı, suyu, güncesini almış olması ile birlikte kentlerimizde yaÅŸanan kaosu tarifleyebilmek güç duruma gelmiÅŸtir.
Plansız kentleÅŸmeden söz ediyoruz ama baÅŸka bir çeliÅŸkiyi beraberinde taşıyoruz. Sormazlar mı neden plansız kentler? Peki Ä°mar Planı ne demektir? Hepimiz her kentin bir imar planı olduÄŸunu, tarihi ve doÄŸal rezervleri olan kentlerimizde de ayrıca bir koruma amaçlı imar planı olduÄŸunu biliyoruz. Bunda bir çeliÅŸki yok mudur sizce de?
Evet her il, 3194 sayılı Ä°mar Kanunu ve onun uygulama yönetmelikleri çerçevesinde kendi özgün varlıklarını da dikkate alınarak hazırlanmış Ä°mar Planları ile yönetilir. Bugüne kadar yapılan imar planlarında mimarlık ve daha sonra ihtisaslaÅŸan ÅŸehir planlama ilkeleri ile süregelen bir planlama ilkesi ile kararlar üretilmiÅŸ, alan kullanımları belirlenmiÅŸ, planlama esasları üzerinden kurgulanmıştır.
Bize göre, ülkemizde 1973 yılından itibaren varlığını sürdüren ve ülkenin fiziki planlarında ekolojik veri tabanına göre planlama ilkeleri üretebilen tek meslek disiplini olan Peyzaj Mimarlığı disiplini maalesef kent planları içinde bu güne kadar yer verilmemiÅŸ olması bugün “çarpık kentleÅŸmenin” , kırsal planlamadaki yer verilmeyiÅŸi ile de ekonomik ve sosyal yapılaÅŸmanın, kalkınma modellerindeki alternatif çözümlerin önünü kapatmış, kent-kır iliÅŸkisindeki olumsuzlukları yaratmış ve bugün en büyük sorun olarak deÄŸerlendirdiÄŸimiz, kentlerin olaÄŸanüstü bir hızla kalabalıklaÅŸmasını kontrolsüz yerleÅŸimlerden dolayı altyapı sorunlarını beraberinde getiren göçlerin oluÅŸumunu saÄŸlamıştır.
Sorun büyüdü, çözümsüzlük artmaya, çözebilseniz bile çok yüksek maliyetlerle karşı karşıya kalmamıza neden oldu.
Biz Peyzaj Mimarlığı meslek disiplininin temsilcileri olarak ülkemizin merkezi planlama disiplininde planlanarak bölgesel ve yerel ölçeklere indirilmesi gerekliliÄŸini savunan ve mutlak suretle yerleÅŸim dokularımızdaki biyosfer alan rezervlerinin planlamanın birincil ilkesi olduÄŸunu savunuyoruz.
Bir yerleÅŸmenin planı, imar planı, nazım imar planı hazırlanırken öncelik o yerin doÄŸal ve ekolojik eÅŸiklerinin belirlenerek plan kararlarının alınması olmalıdır. O zaman, bugün mücadele edilen küresel ısınma, iklim deÄŸiÅŸikliÄŸi gibi evreni yok oluÅŸa doÄŸru sürükleyen sorunlarla mücadele edilebilir hale gelinecektir.
Bugün artık, meslekler arası sorunların, alan ihalelerinin ve anlamsız yetki karmaÅŸasına son verilmesi zamanıdır. Zaten gelinen nokta da bunu göstermektedir.
Türkiye Cumhuriyeti tarihinde ilk kez olmak üzere Bayındırlık ve Ä°skan Bakanlığı tarafından ülkemizde gerçekleÅŸtirilen bir “KentleÅŸme Åžurası” yapıldı.
Zaman, önlem almak, zararın bir noktasında geri dönmek ve bilimi - ilmi toplumsal yarara dönüÅŸtürmek zamanıdır.
GeçmiÅŸe deÄŸil geleceÄŸe bakarak,
Bir ÅŸehrin bundan sonra nasıl yaÅŸanabilir halde olması gerektiÄŸini ve ben 50 – 60 yıl sonra bu ÅŸehrin nasıl bir yer olmasını istiyorum diyorsan,
KiÅŸi başına düÅŸen “gri” alanın hesaplandığı yeÅŸil bir ÅŸehir diyorsan,
YeÅŸil dendiÄŸinde; yaÄŸmur yönetiminden hava kalitesine, iklimlendirmeden yaban hayatına kadar uzanan tabiatla barışık insanların ön planda tutulduÄŸu geniÅŸ alanları düÅŸünebiliyorsan,
Peyzaj Mimarı imar planlamada yerini almalıdır.
.gif)
